Đề tham khảo Tốt nghiệp THPT Ngữ văn 2026-2027 (Đề 32)

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

         (…) Lúc ngồi bên bạn bè, dạo trên mặt hồ dịu trong ấy, cũng là lúc tôi chợt nhận ra điều giản dị này: đời người là một cuộc tìm kiếm thanh an. Dù mỗi thời một khác, nhưng dường như đích đến đều chung. Ấy là sự trong lành, an ổn cho thân tâm và cho đời sống. Tất nhiên, có loại người không có hoặc sớm đánh mất khao khát ấy. Chả hiểu sao, với họ, trường đời là trường đục, đục nước mới béo cò. Để béo cò, họ đã cố tình khuấy đục, gây nhiễm. Họ sẵn sàng chà đạp lên thanh an ở đời này. Cũng có người thì thỏa hiệp. Với họ, nước trong thì làm gì có cá. Họ xoay xỏa để chung sống, chung thân với ô nhiễm. Còn phần đông thì không chịu thỏa hiệp. Dù bị đày vào giữa chốn ô trọc, họ vẫn tìm cách hoá giải, vượt thoát. Còn sức, còn sống, thì còn cố kiếm tìm. Không được toàn phần, thì gắng được phần nào đó. Cố mà tìm nơi thanh an hơn cả trong cái môi sinh nhiễm bẩn này. Sống như là nỗ lực bảo dưỡng mình. Có người còn quyết trút bỏ hết, từ chối tất cả những nặng nợ thế tục để được sống với tự nhiên, với bản thể, bản nguyên của mình.

           Khi ấy, tôi bỗng nhớ đến một người bạn lớn. Chị vốn là một nhà thơ có tiếng. Một đời thăng trầm: khổ nhục cũng lắm, danh vọng cũng nhiều. Bao năm đất cảng, lăn lưng kiếm sống, chăm lo gia đình, con cháu, đến lúc mọi chuyện cũng đã ổn hết rồi. Bẵng đi một độ ít liên hệ, tôi tưởng chị vẫn yên ổn phần đời còn lại với cuộc sống Hải Phòng. Nào ngờ, một lần, qua Facebook, lại thấy chị sống tận trong hồ Suối Vàng Lâm Đồng, như một nhà tu hành. Thì ra, bao năm chị nín lặng, nén chịu để làm tròn mọi bổn phận. Nay thì đã xong, chị thấy cần phải được sống cho mình, sống đúng mình. Chị đã quyết dứt bỏ hoàn toàn cuộc sống tiện nghi chốn đô thị phồn tạp. Một mình tìm vào giữa rừng sâu Đà Lạt, cất một căn nhà nhỏ, giữa thông ngàn, suối vắng, cỏ dại, hoa hoang, để mỗi ngày sống phải thực là một ngày thanh an cổ tích. Chưa bao giờ chị an lạc như thế. Nhiều bạn bè thấy người bạn bảy mươi tuổi dám sống như vậy, rất muốn noi theo. Người này người kia đã mua đất, cất nhà, đã vỡ hoang, đã gieo cây, ươm hoa… Nhưng giữa cuộc thì bỏ ngang. Về lại nơi phiền tạp, tiếp tục nhịp đời cũ. Thỉnh thoảng, ngán phố, có lên thăm người bạn già và chỗ đất đã khẩn đôi ngày. Cũng xem như là khất thực chút thanh an cho mình. Rồi, thì xuống núi, trong buồn bã (...).

(Trích “Tự tình cùng cái đẹp”, Chu Văn Sơn, NXB Hội Nhà văn, 2019, tr.160 – 162)

Thực hiện các yêu cầu: