Đề thi Đánh giá năng lực ĐHQG Hà Nội phần Văn học - Ngôn ngữ có đáp án - Đề số 27

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ 51 đến 55:

Kết quả, từ đầu những năm 2000 cho đến nay, Phần Lan trở thành quốc gia có nền giáo dục tốt nhất với chất lượng học sinh đứng đầu thế giới. Trong khi đó, Mĩ - kình địch ngày xưa rớt xuống vị trí 29 trong bảng xếp hạng này. Tại sao Phần Lan lại có thể làm được điều đó? Một người đàn ông Mĩ đã đến và gặp trực tiếp Bộ trưởng Bộ Giáo dục Phần Lan đề nghị được giải đáp câu hỏi này. Câu trả lời của Bộ trưởng hết sức bất ngờ, bí mật ở đây đơn giản chỉ là: Bọn trẻ không có bài tập về nhà, chúng được dành nhiều thời gian hơn để làm những đứa trẻ. […]

Khi chia sẻ về nền giáo dục của quốc gia mình, phóng viên người Mĩ nói rằng:

– Ở Mĩ, chúng tôi bỏ luôn việc dạy cả thơ ca.

Vị Bộ trưởng Giáo dục Phần Lan tỏ ra rất ngạc nhiên và hỏi:

– Tại sao lại thế?

Anh phóng viên trả lời:

– Bọn trẻ sẽ có thể nói như văn thơ lúc nào, khi chúng đã trở thành người lớn? Việc học giỏi văn thơ làm sao có thể giúp chúng tìm được một công việc đây?

Bộ trưởng Giáo dục Phần Lan mỉm cười đầy ý nhị.

Vậy đấy, không phải tìm ở đâu xa, sự khác biệt giữa hai nền giáo dục được thể hiện một cách rõ ràng qua một câu nói. Thơ ca có giúp được một đứa trẻ tìm được việc không? Có thể là không, nhưng thơ ca giúp nuôi dưỡng tâm hồn những đứa trẻ. Một tâm hồn khỏe mạnh sẽ sản sinh ra những cá thể tài năng và đó là những tài năng tương lai cho đất nước.

Trong tác phẩm của mình nhà văn nổi tiếng Nguyễn Nhật Ánh từng viết: “Thơ ca là thứ vô cùng phù phiếm nhưng vô cùng thiêng liêng”. […]

Sau khi nói chuyện với Bộ trưởng Bộ Giáo dục, phóng viên đã tìm đến một giáo viên dạy toán và hỏi:

– Ông nghĩ sao về chuyện nền giáo dục của các ông hướng quá nhiều đến việc dạy thơ ca cho bọn trẻ?

Và ông ấy – một giáo viên dạy Toán của Phần Lan đã dõng dạc chia sẻ rằng:

– Chúng tôi dạy bọn trẻ để chúng trở thành những con người hạnh phúc. Để chúng tôn trọng người khác và tôn trọng chính bản thân mình.

Không phải là toán học, không phải là những con số, không phải là tốc độ tính nhẩm những phép tính cộng, trừ, nhân, chia để vượt qua những bài kiểm tra đầy thách đố và phức tạp. Ở trường học, hạnh phúc của học sinh được đặt lên hàng đầu. Sự khác biệt về quan điểm giáo dục dẫn tới cách giáo dục cũng khác nhau. Trong khi, trẻ em Phần Lan đến trường để có những giây phút tìm tòi, khám phá, được chia sẻ thì những nền giáo dục khác lại được định hướng theo việc dạy và học để vượt qua những bài kiểm tra. Điểm khác biệt này đã nhanh chóng tạo ra khoảng cách và sự ưu việt trong giáo dục của Phần Lan so với các nước khác. Suy cho cùng, việc học là để làm gì? Không phải cũng là để phát triển bản thân và tìm được hạnh phúc cho mỗi người hay sao?

(Nguyễn Anh Dũng, Dưỡng tâm giàu có, dưỡng thân nghèo khó,

NXB Thế giới, Thành phố Hồ Chí Minh, 2024)

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 56 đến 60:

Một cách dai dẳng, thường không thể nhận thấy, nhưng hiện đã không thể tránh khỏi, một mạng lưới các quy trình phần mềm đang mở ra trên toàn thế giới, thúc đẩy và nhận biết tốc độ và phạm vi của các sự kiện, phủ lên các khía cạnh trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta – nhà cửa, giao thông vận tải, phân phối tin tức, thị trường tài chính, hoạt động quân sự – tâm trí chúng ta một thời từng du hành một mình. Khi ngày càng có nhiều phần mềm tích hợp AI và rốt cuộc hoạt động theo những cách mà con người không trực tiếp tạo ra hoặc có lẽ không hiểu hết, nó sẽ trở thành một công cụ bổ trợ có khả năng xử lí thông tin động cho các năng lực và trải nghiệm của chúng ta, vừa định hình vừa học từ các hành động của chúng ta. Thông thường, chúng ta sẽ nhận thức được rằng các chương trình như vậy đang hỗ trợ mình theo những cách ta đã định trước. Tuy nhiên, tại một thời điểm nào đó, chúng ta có thể sẽ không biết chính xác chúng đang làm gì hoặc xác định cái gì hoặc tại sao chúng lại có hiệu quả. Công nghệ vận hành bởi AI sẽ trở thành người bạn đồng hành lâu dài trong việc nhận biết và xử lí thông tin, bất chấp việc nó sở hữu một bình diện “tinh thần” rất khác với con người. Cho dù chúng ta coi nó là một công cụ, một cộng sự hay một đối thủ, nó sẽ thay đổi trải nghiệm của chúng ta với tư cách là những sinh vật có lí trí và thay đổi vĩnh viễn mối quan hệ của chúng ta với thực tại.

(Eric Schmidt, Henry A. Kissinger, Daniel Huttenlocher, Thời đại AI và tương lai loài người chúng ta (Mai Chí Trung dịch), NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2023)

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi từ 61 đến 65:

Cái nắng xuân kì lạ, không gay gắt đỏ, không nhàn nhạt như nắng chiều hè mà vàng thắm thiết như màu bông sao nhái. Bấc lồng lộng lẫy qua từng ngọn cỏ sau chợ, mang theo mù mịt cát. Mặt mũi đầu tóc Đậm lúc nào cũng nham nhám như hột me rang cát. Người ta quần là áo lượt kìn kìn chạy qua mà chợ dưa với hoa vẫn chưa sôi động. Năm nay dưa trúng mùa cả núi vầy ăn gì cho hết. Người ta nán đợi tới ngày rước ông bà, lúc đó coi dưa có rẻ hơn bây giờ không. Những người bán ngồi chéo queo, buồn teo. Bông vạn thọ, bông cúc trái nết nở bung từng khóm, lái bông than như bọng: “Năm nay chắc thua rồi”.

Đậm bắt chước cánh lái dưa xóm Vàm Xáng, đi chợ mua xấp liễn dán dưa cho bắt mắt khách, tiện thể mua cho bé Lý bộ đồ. Mứt gừng, mứt dừa ở nhà má làm rồi để coi mua gì thêm. Má thì thích bánh ngọt. Con út thích cắn hột dưa, Đậm mua mỗi thứ vài trăm gam. Về khui ra thấy bộ đồ bé Lý hơi lớn, nhưng không sao, lớn thì mặc tới năm sau. Già Chín hỏi: “Đồ ai mà bây ôm ấp vậy?”. Đậm bảo của con gái con. Hỏi thêm một chút về ba của đứa nhỏ, Đậm cúi mặt thưa: “Không có”. Nghĩa là không có. Ông Chín không phăng tới nữa. Ông già rồi, lăn lộn trên đời, ông biết chắc có chi lầm lỡ. “Con lầm lỡ tới mức phải bỏ nhà đi luôn đó, bác Chín à. Tới lúc ba con buồn rồi chết, má mới rước con về. Bây giờ, có cực khổ thế nào con cũng ráng chịu, miễn sao năm tháng cuối đời má con vui. Mà, chắc bù bi nhiêu cũng không đủ”. Sau này, Đậm mở lời. Giọng Đậm khao khao. Cô thấy mình giống như cỏ ven đường, người ta đi qua đạp, đi lại đạp vẫn ngoi lên sống, sống cỗi cằn.

(Nguyễn Ngọc Tư, Giao thừa, In trong Giao thừa – tập truyện ngắn,

NXB Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2006)

Đọc ngữ liệu sau đây và trả lời các câu hỏi từ 66 đến 70:

Tôi lên tàu, mây nhòa tóc Cha

Tiếng còi tàu bật khóc

Dáng Cha gầy, gió chiều cứa buốt

Nặng lăn những vòng quay chia ly

Tôi đi

Bỏ lại sau lưng cánh đồng cằn khô lô xô nắng hạn

Bàn tay Cha chai sạn

Rắc mùa xanh trên những cánh đồng

Dưới tấm lưng Người là chuyện kể của những mùa thóc

Lời nhọc nhằn thánh thót mồ hôi

Là hi vọng thở từng ngày trong ngực

Đi gần nửa đời người

Tôi mới ngộ được ánh mắt Cha, nụ cười Cha và cả sự im lặng của Cha hơn mọi gia tài

Tôi mới đọc được những điều Cha nghĩ

Nghe sau chiếc áo sờn bình dị

Những yêu thương chảy nghẹn trái tim Người

Những yêu thương Cha dành cho tôi

Ngọt con sông mùa cháy khát

Tôi đứng trước cánh đồng ngày xưa Cha gieo hạt

Nghe đất mùa nao nức tình Cha.

 (Nguyễn Phan Quế Mai, Cha tôi, In trong Tổ quốc gọi tên mình, NXB Phụ nữ, Hà Nội, 2015)